آموزش و فناوری

نحوه شیب بندی استاندارد ساختمان

شیب بندی سرویس: شیب در سرویس خصوصاً حمام به‌طرف کف شو می‌باشد و معمولاً محل کفشو در وسط حمام پیش‌بینی می‌گردد، چنانچه ابعاد فضا کم باشد باکم و یا زیاد کردن ملاط پشت موزاییک و یا کاشی موردنظر به‌دست می‌آید و اگر ابعاد فضا بزرگ باشد، دقیقاً عمل شیب بندی وسیله کرم گیری و شمشه‌گیری به‌طرف کفشو انجام‌شده و با متن سازی بین شمشه‌ها کف، آماده موزاییک فرش ویا نصب سرامیک می‌گردد .

بدیهی است چنانچه محل موردنظر توالت داشته باشد کاسه توالت در محل خود و پایین‌تر از اطراف نصب‌شده به‌طوری‌که پس از فرش کف، آب به‌راحتی و سریع سرازیر کاسه توالت گردد .

شیب بندی چهار طرفه: دیواره‌ای یک نیمه به‌اندازه تقریبی (۵/۲ × ۵/۲) متر به ارتفاع دو رج چیده می‌شود. وسط و مرکز این کار را کرمی به ارتفاع ۲ سانتیمتر گذارده. از این کرم به گوشه‌های ریسمان کشیده که شیب موردنظر به‌دست می‌آید .

راستای ریسمان شیب‌دار شمشه گذارده می‌شود و با خاک دو نم سطح شمشه شیب‌دار گرفته می‌شود. شمشه آهنی و یا چوبی از راستای شمشه گرفته‌شده خارج می‌گردد. متن شمشه‌ها با خاک دونم پر می‌شود و سطح پرشده به‌وسیله شمشه آهنی و یا چوبی شمشه کش می‌گردد و شیب چهار طرفه به وجود می‌آید .

پلان شیب بندی Roof Plan: دید افقی بام را که در آن دیوارهای خارجی بَنا (با احتساب قرنیز) و خط مسیر شیب بام به‌طرف ناودان‌ها و خرپشته، همچنین فضاهایی که به‌عنوان نورگیر از قسمت‌های مختلف بام بیرون آمده، مشخص می‌شوند را پلان شیب بندی می‌نامند .

این پلان وضع پشت‌بام را مشخص می‌کند. جهت حرکت سریع آب حاصل از باران، برف یا شستشوی به‌طرف آب رو، برای هر ۵۰ تا ۷۰ مترمربع سقف یک ناودان در نظر می‌گیریم. اگر مقدار بارندگی منطقه کم باشد این متراژ به ۱۴۰ مترمربع و درصورتی‌که منطقه مرطوب و میزان بارندگی سالانه زیاد باشد تا ۷۰ مترمربع کاهش می‌یابد .

شیب بندی به دو حالت انجام می‌گردد:

الف: شیب بندی در جهت قسمت‌های میانی پشت‌بام

  1. در این حالت اجرای لوله‌های آب باران پشت‌بام از میان ستون‌های آجری که در قسمت‌های میانی ساختمان ساخته‌شده انجام می‌گردد. مسلماً محاسبه و طرح مجاری آب یا مسئله کشش سریع در مسیر پیش‌بینی‌شده موردتوجه بوده که در طراحی نقشه بدان دقت می‌شود و معمولاً بایستی انتخاب ناودانی طوری باشد که پس از مرحله عمودی از کمترین لوله‌گذاری افقی تا چاه فاضلاب هدایت و جریان آب بدون اشکال مسیر لازم را حرکت نماید .
  2. چنانچه وضع طراحی ساختمان طوری باشد که ستون‌های میانی وجود نداشته باشد حرکت آب باران پشت‌بام به‌طرف سرویس و آبریزها قابل‌توجه می‌باشد. در این حالت از جدار لوله‌های فاضلاب آبریزها لوله‌ای جداگانه جهت آب باران به‌طرف پشت‌بام به بالابرده می‌شود. باید توجه داشت که هرگز لوله آب باران به لوله‌های فاضلاب وصل نشود زیرا گازهای حاصل از چاه فاضلاب به‌راحتی از لوله مذکور به سطح پشت‌بام می‌رسد .

ب: شیب بندی در جهت کناره و یا گوشه‌های پشت‌بام

چنانچه وضع و موقعیت ساختمان در وسط محوطه باشد می‌توان لوله آب باران را به آن جهت و در محل مشخص تعبیه نمود که مسلماً اجرای شیب بندی از وسط پشت‌بام به‌طرف کناره‌ها و یا گوشه‌ها و به‌طرف سوراخ ناودانی خواهد بود. باید توجه داشت که شیب بندی در ساختمان‌هایی که در موقعیت کنار کوچه و یا خیابان می‌باشد هدایت آب باران به خارج از ساختمان و محوطه غیراصولی خواهد بود .

کانال‌های تأسیساتی

در ساختمان‌های وسیع که دارای زیربنای زیادی می‌باشد مکان‌هایی به‌عنوان کانال‌های عمودی تأسیساتی ساخته می‌شود که از این مسیر کلیه لوله‌های برق‌رسانی، کابل‌های برق و آنتن، لوله‌های آب سرد و گرم رفت‌وبرگشت، لوله‌های فاضلاب و هواکش و خلاصه لوله‌های آب باران و در مواردی کانال‌های کولر نیز با ظرفیت و گنجایش کافی پیش‌بینی و ساخته می‌شود که مسیر آنها در نقشه‌های ساختمانی و تأسیساتی مشخص می‌باشد. این کانال‌ها تا پشت‌بام جهت استفاده لوله‌های آب باران، هواکش‌ها و کانال‌های کولر که کولر آن‌ها در پشت‌بام نصب می‌باشد ادامه می‌یابد. باید توجه داشت که در مناطق سردسیر برای جلوگیری از یخ زدن آبروها شیب بندی سقف به طریقی پیش‌بینی می‌شود که آبروها در قسمت آفتاب‌گیر بام قرار گیرند .

درصد شیب

به‌تناسب آنکه از روی سقف استفاده‌های متفرقه می‌شود و بر روی آن راه بروند، حداقل ۱% و حداکثر ۳% شیب کافی است. این درصد در پلان‌های شیب بندی با فلش که جهت حرکت و هدایت آب را نشان می‌دهد و مقدار شیب تعیین‌شده در کنار خط شیب مشخص می‌گردد. با روش کدگذاری نیز مقدار شیب تعیین‌شده در گوشه‌های مختلف بام نوشته می‌شود .

بتون سبک برای شیب بندی

بتون سبک بتونی است که دانه‌بندی آن از مصالح سبک مانند پوکه و یا سنگ‌هایی با خلل و فرج استفاده‌شده باشد. در بام آن را برای شیب بندی و هدایت آب باران به‌طرف ناودان استفاده می‌نمایند. این شیب باید در حدود ۵/۱ تا ۲ درصد باشد و آن را بدین طریق انجام می‌نمایند که ابتدا محل ناودان را تعیین نموده (محل ناودان بعداً توضیح داده خواهد شد) و فاصله آن را تا دورترین نقطه بام اندازه گرفته و ارتفاع دورترین نقطه را با توجه به شیب لازم تعیین می‌نمایند و آن ارتفاع را به‌وسیله چند رگ آجر ایجاد کرده و ازآنجا ریسمانی تا محل ناودان که ارتفاع آن صفر است می‌کشند درنتیجه این ریسمان شیب بام را تعیین می‌نماید. بعد زیر آن را به‌وسیله ملاط ماسه و سیمان و تکه های آجر به عرض حدود ۱۰ سانتی‌متر پر می‌نمایند .

بعد از نقاط دیگر نیز به همین طریق و با همان شیب ریسمان کشی نموده و زیر آن را پر می‌نمایند به‌وسیله این کار که به آن اصطلاحاً کرم بندی می‌گویند کلیه قسمت‌های بام به‌طرف ناودان شیب بندی می‌شود آنگاه بین این کرم‌ها را با بتن سبک پر می‌کنند هرقدر اجرای این قسمت ازلحاظ شیب بندی دقیق‌تر باشد هدایت آب به‌طرف ناودان راحت‌تر بوده و اجرا قسمت‌های بعدی آسان‌تر و بهتر انجام می‌شود و درنتیجه عمر ایزولاسیون بام بیشتر خواهد بود .

ناودان

همان‌طوری که می‌دانیم کلیه آب بام به‌وسیله شیب‌های احداثی به محل ناودان راهنمایی شده ازآنجا به چاه و یا خارج می‌ریزد بدین لحاظ اطراف ناودان بیشتر از کلیه نواحی دیگر بام محل عبور آب بوده و خطر نفوذ آب ازآنجا بیشتر است. به همین دلیل برای اجرای آن قسمت از بام، جزء مخصوصی را اجرا می‌نمایند .

بهترین محل ناودان

بهترین محل برای ناودان درست در وسط بام می‌باشد. (محل برخورد اقطار) زیرا فاصله آن نقطه از تمام نقاط دیگر تقریباً به یک اندازه بوده و درنتیجه با توجه به ۲ درصد شیب موردنیاز بار کلی سقف در همه‌جا به‌طور یکسان پخش می‌شود ولی اگر ناودان درست در وسط ساختمان نباشد درنتیجه به یک نقطه از بام دورتر بوده و به همان نسبت بار آن نقطه بیشتر خواهد بود. ولی انتخاب محل ناودان درست در وسط بام به علت وجود اتاق‌ها و سالن‌ها و اینکه نمی‌توان از وسط اتاق‌ها لوله فاضلاب گذرانیده تقریباً هیچ‌وقت مقدور نیست .

با توضیحات فوق روشن است که باید برای محل ناودان جایی را انتخاب نمود که نزدیک‌ترین فاصله ممکن را به تمام نقاط داشته باشد تا بدین‌وسیله بار بام حداقل شود ضمناً عبور لوله ناودان در طبقات مزاحمتی برای اتاق‌ها و سالن‌ها و کمدها ایجاد ننماید .

تعداد ناودان

تعداد ناودان بستگی به بزرگی و کوچکی بام دارد هرقدر سطح بام وسیع‌تر باشد برای تخلیه آب باران به ناودان بیشتری نیاز داریم به‌طورکلی تعداد ناودان باید به‌اندازه‌ای باشد که آب باران را هر چه سریع‌تر جمع‌آوری نموده و به خارج از بام هدایت نماید. برای هر صد مترمربع حداقل یک ناودان لازم می‌باشد .

کف‌خواب

کف‌خواب قطعه‌ای است فلزی که جنس آن معمولاً از آهن ورق گالوانیزه می‌باشد و در ساختمان‌های مهم جنس آن را از مس انتخاب می‌نمایند. فرم کف‌خواب کاملاً بستگی به محل مصرف آن دارد. در هر حال به‌وسیله کف‌خواب آب باران به ناودان راهنمایی می‌شود درنتیجه دنباله آن باید تا داخل ناودان ادامه پیدا کند. در موقع عایق‌کاری باید دقت نمود کلیه قسمت‌های کف‌خواب به عایق آغشته شود.

برچسب ها
نمایش بیشتر

محمد احمدی اکبری

مؤسس و مدیر عمران آنلاین | کارشناسی مهندسی اجرایی عمران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوشته های مشابه

بستن
بستن