معرفی و تجهیزات

کلامشل – جرثقیل خاکبرداری

برای انجام عملیات حفاری و گودبرداری، ماشین‌آلات متنوعی وجود دارد که نوع و اندازه آن بر اساس نوع کار و شرایط منطقه‌ها تعیین می‌گردد. یکی از انواع این ماشین‌آلات کلامشل یا بیل منقاری می‌باشد. بهترین عملکرد این ماشین زمانی است که برای حمل و بلند کردن بار در حالت قائم از آن استفاده می‌شود.

به‌عنوان‌مثال حفاری و تخلیه بار در داخل قیف‌ها و صندوقه ها از این عملیات‌ها می‌باشد. یکی از مهم‌ترین مزایای این ماشین در آن است که می‌تواند ترازی که بر روی آن قرارگرفته است را به‌راحتی حفاری کند. از دیگر مزایای این ماشین انجام عملیات حفاری در انواع خاک و سنگ و حفاری در زیرآب می‌باشد. این ماشین قادر به حفاری در ارتفاع بالاتر و نیز عمق پایین‌تر از محل استقرار آن می‌باشد.

کلامشل ساختاری همانند یک جرثقیل دارد که در انتهای بوم آن یک جام با سیستم‌های کابل بندی متفاوت با جرثقیل، متصل شده است. بوم طویل و تنوع در ظرفیت جام آن، کاربرد این ماشین را تا حد زیادی افزایش داده است. دامنه حرکت قائم این ماشین وقتی با جرثقیل‌های بوم بلند به‌کاربرده شوند ممکن است نسبتاً زیاد باشد.

کاربرد کلامشل

همان‌طور که در بالا اشاره شد، کلامشل از مهم‌ترین ماشین‌آلات عملیات گودبرداری و حمل مواد ناشی از عملیات حفاری می‌باشد. برخی از موارد کاربرد این ماشین عبارت‌اند از:

  1. انجام عملیات حفاری قائم در اعماق مختلف مانند دیوارهای حائل، گودال شمع‌ها و پرده‌های آب‌بند
  2. انجام عملیات لایروبی در دریاچه سدها، کانال‌ها، پایه‌های موج‌شکن و …
  3. حمل بار و بلند کردن قائم آنها از یک نقطه به یک نقطه دیگر نظیر تخلیه بار در داخل قیف‌ها و صندوقه ها

پیش از حفر گودال‌های عمیق، برای جلوگیری از ریزش خاک در حین حفاری می‌بایست دیوارهای حائلی در خاک اجرا شود. معمولاً این دیوارها نیاز به انجام حفاری عمیق و قائم دارند.

یکی از ماشین‌آلاتی که برای انجام این نوع حفاری به‌کار می‌رود، کلامشل می‌باشد. همچنین از این ماشین برای حفر گودال‌های موردنیاز برای شمع‌ها و پرده‌های آب‌بند نیز استفاده می‌شود.

انواع کلامشل:

کلامشل ها را می‌توان از سه بعد به شرح زیر تقسیم‌بندی نمود:

انواع کلامشل برحسب سیستم هدایت:

کلامشل کابلی: در این نوع کلامشل جام توسط کابل به بوم جرثقیل متصل می‌گردد و هدایت جام از قبیل پر و خالی کردن آن با یک شبکه کابلی و قرقره‌ای به‌وسیله اپراتور صورت می‌گیرد.

کلامشل هیدرولیکی: در این نوع کلامشل جام توسط یک سیستم هیدرولیکی و پمپ‌های مربوط به آن هدایت می‌شود.

کلامشل تلسکوپی: در این نوع کلامشل بجای استفاده از بوم معمولی جرثقیل، از یک بازوی تلسکوپی استفاده‌شده است. به دلیل استفاده از این بازو، عملکرد و بازده ماشین افزایش‌یافته است. به کمک این بازو، ماشین عملیات حفاری و انتقال را در یک شعاع کوچک به‌راحتی می‌تواند انجام دهد.

انواع کلامشل برحسب نوع جام:

مهم‌ترین قسمت در کلامشل، جام می‌باشد و سایر اجزاء ماشین برحسب نوع جام تعیین می‌شود. اگر جام دارای دندانه باشد، بیشتر از آن برای کندن مواد سخت استفاده خواهد شد. ولی اگر جام بدون دندانه باشد، از آن بیشتر برای جابه‌جایی مواد و مصالح استفاده می‌شود. این دندانه‌ها را می‌توان به سهولت از جام جدا کرد. برخی از انواع جام با لبه‌های برنده نیز وجود دارد که معمولاً برای کار در زمین با سختی زیاد از آن استفاده می‌شود.

از نظر سختی کاری که با کلامشل صورت می‌گیرد، جام به دسته های زیر تقسیم‌بندی می‌شود:

  1. جام نوع سبک که از آن برای جابه‌جا نمودن مواد سبک‌وزن استفاده می‌شود.
  2. جام نوع متوسط که از آن برای کارهای عمومی استفاده می‌شود.

از نظر نوع کار و مصالحی که توسط کلامشل حمل می‌شود، جام به چهار دسته تقسیم‌بندی می‌شود. در شکل نوع جام برحسب نوع کار و مصالح قابل‌حمل نشان داده شده است.

قسمت‌های اصلی کلامشل و نحوه عملکرد آن:

  1. جام کلامشل
  2. تیرک اصلی
  3. کابل‌های اتصال‌دهنده
  4. جرثقیل

نحوه عملکرد کلامشل:

مکانیسم عملکرد جام کلامشل کابلی بدین ترتیب است که جام از دو قطعه متصل‌به‌هم تشکیل‌شده است. در کلامشل کابلی هنگامی‌که کابل‌های بستن جام و بالا بردن جام فاقد کشش باشند از سربار اضافی موجود در جام برای باز کردن آن استفاده می‌شود.

وقتی‌که جام‌باز باشد، وزن آن به‌وسیله کابل نگه‌دارنده تحمل می‌شود و کابل زیرین جام که به وسط تیر مشبک متصل شده است، برای جلوگیری از کج شدن و نوسانات جام در حین عملیات به‌کار می‌رود.

عملکرد کلامشل در انواع خاک و سنگ:

با توجه به اینکه کلامشل همانند سایر ماشین‌آلات حفاری متحرک نمی‌باشد و با استقرار در یک جای معین عملیات گودبرداری و حمل مصالح را انجام می‌دهد، لذا همانند سایر ماشین‌آلات حفاری نمی‌توان عملکرد آن را در انواع خاک و سنگ محاسبه نمود.

بااین حال عوامل مختلفی در میزان بازده کلامشل تاثیرگذار می‌باشد و تعیین دقیق آن از روی جداول استاندارد به سادگی صورت نمی‌گیرد. معمولاً با زمان‌گیری در کارگاه و با توجه به نوع فعالیت ماشین و مصالح موجود در کارگاه بهترین میزان تولید ساعتی برای کلامشل تعیین می‌گردد.

[با تشکر از آقای امیرحسین ارباب بابت نگارش مقاله، نسخه دریافتی به دلیل مشکلات فنی ناقص بود]

برچسب ها
نمایش بیشتر

محمد احمدی اکبری

مؤسس و مدیر عمران آنلاین | کارشناسی مهندسی اجرایی عمران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن